Bu grup çocukların heterojen doğası yüzünden,öğrenme güçlüğünü IQ veya desibel kaybı gibi sayısal puanlar tarafından veya birkaç sümleyle tanımalamak zordur.Bu çocukların tanımlamak ve saptamak için iki ilgi alan mevcuttur.Medikal ve davranışsal alanlardır. Medikal terminoloji,öğrenme bozukluklarının,beyindeki anormallıklerle meydana geldiğini vurgulanmaktadır.Beyin hasarı,MBD,minimal serebral bozukluk ve MSS bozuklukları gelişimdeki bozuklukları açıklamak için kullanır.
Davranışsal terminoloji ise,davranışsal ve piskolojik belirtilere göre bozuklukları adlandırır.Bu belirtilere gore algısal engeller,kavramsal bozukluklar,okuma güçlükleri,dil bozuklukları ve artimetik bozuklukları gibi terimler kullanılmaktadır.
Biyolojik Tanımlamalar
1940 yıllarda yapılan araştırmalarda öğrenme güçlüklerinin beyin hasarından kaynakladığı ve nörolojik bir bozukluk olduğu ileri sürmüştür.Bu çocuklar normal görünümlü oldukları içinde beyindeki hasarın hafif olduğu varsayılmıştır.Sonraki çalışamalarda,beyin hasarı kanıtlanamadığından öğrenme güçlüğünün MSS (Merkez Sinir Sistemi) fonksiyon bozukluğuna bağlı olabileceği düşünülmüş,minimal beyin bozukluğu (MBD) kavramı ortaya çıkmıştır.
Davranışsal Tanımlamalar
Beyin bozukluklarını hesaba katmaksızın tanımlamayı davranışsal karakteristiklerin üztüne kurmuşlardır.
1968 yılında Amerika Zihin Engelliler Eğitim Ofisi Uluslararası Danışmanlık Komitesi'nin öğrenme bozukluklarıyla ilgili tanımı 1975 yılında zihin engellilere ilgili bilimsel bir toplantıda küçük farklarla yeniden kullanılmıştır.
Buna Göre:
-Öğrenme bozukluğu,temel piskolojik süreçlerde bir yada birden fazla bozukluğa sahip olan çocukları içerir.
-Temel piskolojik süreçlerde yani,dili kullanma,konuşma veya matematik becerilerindeki kusurlarıdır.
-Öğrenme güçlüğü,algı bozukluğu,beyin hasarı,MBD,disleksi,gelişimsel afaziyi kapsamaktadır.
-Çevresel,Kültürel,ekonomik dezavantaj,mental retardasyon,duygusal rahatsızlık,işitme ve görme bozukluklarının sonucu öğrenme problemli olan çocukları içermektedir.
-Diğer yandan öğrenme bozukluklarının doğasını daha fazla açıklamak için ve spesifikleştirmek için sürekli olarak girişimlerde bulunmaktadır.
Sınıflama
Psikiyatrik hastalıkların sınıflandırdığı DSM-IV (1994)'e göre öğrenme bozuklukları 4'e ayrılmıştır.
a)Okuma bozukluğu (Disleksi)
b)Matematik bozukluğu
c)Yazlılı anatım bozukluğu
d)Başka türlü adlandırılmayan öğrenme bozukluğudur.
Öğrenme bozukluklarını Gallagher ve Kirk (1989)'de gelişimsel ve akademik olarak ikiye ayırmıştır.
a)Akademik Öğrenme Bozukluğu:
Bir çocuğun okul performasında beklenin altında başarısızlık göstermesidir.Bu durum akademik becerilerde (okuma,yazma,heceleme ve matematik gibi) başarsızlığı içerir.Çocuğun akademik konularda bir yada birden fazla başarısızlık durumu aile ve öğretmen tarafından gözlenir.
b)Gelişimsel Öğrenme Bozukluğu:
Bazı bozukluklar okul performasınlarındaki bozukluk kadar düzenli gözlenmezler fakat akademik konulardaki zorlukların sık sık altı çizilir.Bu da gelişimsel öğrenme güçlüğü olarak adlandırılır.Bu durum 1.Dikkat güçlüğü2.Algısal bozukluklar3.Hafıznın sınırlı kullanımı 4.Kavramları anlama ve yorumlama yeteneklerinde sınırlığı içeren dil bozuklukları.
Öğrenme Bozukluğu Karakteristikleri
Öğrenme bozukluğu terimi,bir grup bozukluğu içerir ve hiç kimse bunların tümünü göstermez.Bazı öğrenme bozukluğu olan kişiler matematikte zorlanırken diğer konularda çok iyidir.
Bunlar:
-Dikkat bozuklukları,hiperaktivite
-Öğrenme için bilişsel stratejiler kurma ve geliştirme başarsızlığı,organizasyon,aktif öğrenme serisi
-Zayif motor yetenekler:genel beceriksizlik,sakarlık
-Algı problemleri;işitsel-göresl uyaranın ayırt edilmesi
-Sözel dil zorlukları;dinleme,konuşma,sözcük dağarcığı
-Okuma zorlukları;şifreleme,temel okuma becerileri,kapsam
-Yazılı dil zorlukları;heceleme,yazılı kompozisyon,el yazısı yazma
-Öatematik zorlukları;aritmetik,zaman,alan,hesaplama,nicel düsünme
-Uygun olmayan sosyal davranış,sosyal algı,duygusal davranış,sosyal ilişkiler kurma
-Zeka düzey normal ve normal üstü
-Organizayon bozukluğu,zaman iyi kullanamama,dağınıklık
-Zaman karıştırma:önce - sonra ,dün-bugün,saati öğrenmede güçlük
-Çalışma alışkanlığının yetersizliği,yavaş ve verimsiz çalışma sebat edememe.
Tanılama
Tanı koyma ekip çalışmasıdır.Problemin iyi tanımlanması gerekir.
a)Psikiyatrik değerlendirme:Herhangi bir psikopatoloji olup olmadığını aydınlatılmalıdır.
b)Tıbbi değerlendirme:Sağlık durumunda öğrenme yeteneğini etkileyen bir etkenin varlığı araştılır.
c)Psiko-Pedagojik değerlendirme:Anne-baba,çocuk ve eğitimciyle görüşülür.Hangi alanda bozukluk olduğunu saptamak için değişik testler uygulanır.
d)Ailenin değerlendirmesi:Ebeveyen tutumlarının,aile içi çatışmaların vb. akademik becerileri etkileyip etkilemediği araştirilir.
Erken Tehşis
Genellikle öğrenme bozukluğu ilkokula başlayınca kadar ortaya çıkmamaktadır.Ancak,okulöncesi dönemde de tehşis edilmesi erken tanı ve tedavi için büyük önem taşımaktadır.
Daha önceki çalışmalarda da gösterildiği gibi, okul öncesi dönemde tehşisi akademik konulardaki başarsızlık üzerine temellendirilmemiştir.Fakat,çocuğun yaşıtlarının performanı ve göreve ilgilerinin,öğrenme bozukluğu olan çocuklara göre daha yüksek olduğu aile ve öğretmen tarafından gözlenmektedir.
Özellikle,konuşma dili ve görsel semboller gibi anlam dolu ifadeleri cevaplama ve anlamda başarısızlık,kendi ilişkilerinde ve çevreye uyumda başarısızlık,dikkat eksikliği ve ilgi bozuklukları ve bunların hepsi,işitsel-sözel ve görsel-motor yetersizlikleri içermektedir ve tehşiste gerekli olan noktalardır.
Tedavi
Öğrenme bozukluğu olan çocukların eğitimi normal sınıflarındaki programla gerçekleşmez.Değerlendirme sonuçlarına göre özel eğitim programları ve psiko-pedagojik yaklaşımla yapılacak eğitsel terapi gerekmektedir.Bu çocuğun terapisinde farklı eğitimsel yaklaşımlar vardır.Örneğin,algısal-motor,görsel-motor yaklaşımlar,dil gelişimine önem veren yaklaşımlar,gelişimci programlar kullanılmaktadır.
Öğrenme bozukluğunda,eğitim programlarının uygulamasında davranışçı terapi tekniklerinden de yararlanmaktadır.Eğitsel terapi yapılırken aile içi ilişkilerin ve uyum sorunlarının tedavisinde,diğer psikoterapi tekniklerinden de yararlanılmaktadır.
EEG,biofeedback,bilgisayara dayalı eğitim programlarının da tedavide etkili olduğu bilfirilmektedir.
Okuma Bozukluğu (Disleksi)
Disleksi,okuma güçlüğü ile ilgili bir terimdir.Dislkesinin tanımında disiplinlerarası farklılık vardır.Disleksi öğrenme fırsatının yokluğuna,zeka geriliğine,beyin zararına bağlı olmadan,normal bir eğitime-öğretime,normal zeka düzeyine,uygun sosyo-kültürel çevreye rağmen çıkan bir öğrenme güçlüğüdür.
Disleksinin Teşhis Semptomları
Çocuklukta
-1.Kendini ifade etmede güçlük
2.Görevleri yerine getirmede güçlük Örn:Ayakablarını bağlama ve zaman söyleme
3.Dikatsizlik,dikkatin dağınıklığı
4.Talimatları izlemede yeteneksizlik
5.Sağı-solu karıştırma
6.Alfabeyi,zaman tablolarını,kelimeleri,şarkıları,şiirleri öğrenmede güçlük
7.Zayif oyun sahası becerileri
8.Okumayı öğrenmede güçlük
9.HArfleri ve sayıları yazarken karıştırma
Adolesanda ve Yetişkinlikte
1.İşitsel bilgiyi işlemede güçlük
2.Zayif organizasyon becerileri,kendini denetlemenin kaybı
3.Okumada yavaşlık,idrak zayıflığı
4.İnsanların ve yerlerin adlarını hatırlamada güçlük
5.Konuşmada tereddüt,uygun kelimeleri bulmada zorluk
6.Bir mektup veya bir kağıda fikirlerini yazamada organizasyon zorluğu
7.Zaif heceleme
8.Uygun sırada sayıları hatırlamada yetersizlik
9.Geçmişteki hayal kırıklıkları ve başarısızlıklar yüzünden düşük benlik saygısı
Disleksin Bazı Karakteristikleri Nedir?
Bir bireyde duygusal,fiziksel,kültürel sebeb olmaksızın,okul performasnı ve genel zeka düzeyi arasında önemli bir ayrılık olduğu zaman disleksi olarak tanımlanır.En yaygın bulguları şunlardır.Fakat bunlar sınırlı değildir.
Dislerksiler;
1.Ailesel geçmişe sahiptirler (birinci dereceden akrabalar arasında yaygındır)
2.Erkeklerde kızlara oranla sık rastalnır(8/1)
3.Dislektik çocuklar arasında sokakların oranı yüksektir.
4.Ortalama ve ortalamanın üstü IQ düzeyi
5.HArf problemi (b/d yada p/b) ayırtetmede güçlük,harfleri atlama,eşanlamlı kelimeleri birbiri yerine okuma (amca/teyze gib) harfleri tersine çevirme (para yerine arpa gibi)
6.sağ-sol ve koordinasyonda geçmiş gelişimsel problemler
7.Dil sembollerine ait zayif görsel hafıza
8.Kelime anlama,düzende işitsel güçlükleri
9.Bilgiyi transfer etmede güçlük,yeni kelimeleri telaffuz etmede zorluk
Dislekside Katkıda Bulunan Faktörler Nelerdir?
-Gözle ilgili problemler
-Dil problemleri
-Visüo-Spatial-Motor problemler
-Diğer problemler
Matematik Bozukluğu
DSM-IV'e göre matematik bozukluğu öğrenme bozukluklarından birisidir.Matematik bozukluğunda dört yetenek grubunda bozuklukların olduğu belirlenmiştir:Dil yetenekleri (matematik terimlerini anlama ve yazılı problemleri matematik sembollerine çevirme),algısal yetenek(sembolleri tanıma ve anlama,sayıları kümeleştirme yeteneği),matematik yetenekleri (toplama,çıkarma,doğru bölme ve temel işlemlerin sırasını izleme) ve dikkat yetenekleri (rakamları doğru yazma ve işlem sembollerini doğru gözleme).
Matematik bozukluğu yeni bilinen bir şey değildir.Matematik bozukluğu için başka terimler de kullanılmaktadır.Gerstmann sendromu,disklkuli,konjenital aritmetik bozukluğu,akalkuli ve gelişimsel aritmetik bozukluğu.